زمینه ها و زمانه ها- فرنگیس حبیبی

مبارزه با فساد، با کدام نتیجه؟

میزگرد رادیوئی با شرکت آقایان : علی افشاری، علیرضا نامور حقیقی و تقی رحمانی

رادیو بین المللی فرانسه (RFI)

 

مبحث تلخ و مکرر فساد قدرتمندان بار دیگر با افشاگری های عباس پالیزدار در بارۀ سوء استفاده های مالی چهل و چهار تن از بزرگان حکومت جمهوری اسلامی، مسئلۀ بحران پاسخگویی را در ایران امروز مطرح کرده است.

در میز گردی تلفنی با شرکت آقایان تقی رحمانی از فعالان ملی مذهبی در تهران، علیرضا نامور حقیقی، پژوهشگر در تودنتو کانادا و علی افشاری، تحلیلگر و فعال حقوق بشر در آمریکا به تاریخچۀ پرونده های فساد در سی سال اخیر در ایران، علل و ماهیت افشا گری ها و مکانیسم های مطلوب پاسخگویی پرداختایم.

 

علی افشاری

 

علی افشاری میگوید، اصلی ترین پرونده های فساد مالی به پس از مرگ آیت الله خمینی بر میگردد. از پروندۀ جنجالی 123 میلیارد تومانی اختلاس از بانک صادرات سخن می گوید که در نهایت مسئول فرعی آن، فاضل خداداد، اعدام شد و مسئول اصلی، مرتضی رفیق دوست، کمتر از ده سال را در زندان گذراند و در طول حبس نیز به فعالیت های اقتصادی خود در بیرون زندان ادامه می داد. پروندۀ دخالت های وزارت اطلاعات در فعالیت های اقتصادی، پروندۀ دیگری بود که هیچگاه به راستی باز و بررسی نشد. پروندۀ شهرام جزایری، پروندۀ جنجالی دیگری بود که یکی از جرائم اصلیش، رشوه دهی اعلام شد ولی هرگز رشوه گیران مورد باز خواست قرار نگرفتند. علی افشاری می گوید افشا گری های عباس پالیزدار، هرچند که جانبدار بود و میخواست هواداران دولت نهم را پاک و منزه جلوه دهد، از آن رو پر اهمیت است که نشان می دهد فساد اقتصادی همۀ ارکان حکومت را گرفته است. او وظیفۀ نیرو های تحول خواه را مرزبندی روشن با تمام فاسدان میداند و در نهایت ،ایجاد یک نهاد حقیقت یاب را متشکل از افراد کارشناس و مورد اعتماد مردم پیشنهاد میکند.

 

علیرضا نامور حقیقی

 

علیرضا نامور حقیقی، فساد اقتصادی را مختص ایران نمی داند ولی می گوید در جوامع دیگر امکانات جانعه برای برخورد با این مفاسد باعث کاهش ضریب آسیب رسانی مفاسد می شود. او معتقد است که ساختار قدرت در ایران به ویژه پس از اکتشاف نفت عملاً دولت را صاحب منابع مالی کرده است و نزدیکان به دولت را از امکانات بسیار بر خوردار کرده است و زمینۀ سوءاستفاده را فراهم کرده است. او می گوید فساد دوران پهلوی یکی از اهرم های انقلاب بود و از همین رو در قانون اساسی مادۀ " از کجا آورده ای" ذکر شد که هیچگاه به اجرا در نیامد. با چنین ساختار قدرتی، هر کس در قدرت باشد به سوی نور چشم بازی حرکت میکند و چون ساختار دادگستری و مطبوعات اجازۀ فعالیت آزاد و مستقل را نمی یابد، همیشه موضوعات به طور مبهم مطرح می شود و افشاگری ها همواره جناحی می گردد. حال آنکه سیاست های نادرست بین المللی و اقتصادی نیز باعث به هدر رفتن منابع مالی کشور می شود که خود نوعی فساد اقتصادی است. او معتقد است که امروز فرهنگی در جامعه حاکم شده است که در چارچوب آن هرکس باید بار خود را ببندد د رغیر اینصورت احساس حسرت خواهد کرد.

 

تقی رحمانی

 

تقی رحمانی هشدار می دهد که باید پشت پردۀ افشا گری ها را در نظر داشت.بسیاری از افشاگری ها برای پوشاندن آن جریانی است که امروز در حال روی دادن است. او به کتابی اشاره می کند که چندی پیش توسط علی ربیعی، معاون پیشین شورای امنیت ملی منتشر شد با عنوان " زنده باد فساد". در این کتاب که از نظر تقی رحمانی بسیار جالب و مهم است، از فساد موردی در کشور های پیشرفته و از فساد ساختاری در کشورهای غیر پیشرفته صحبت رفته است. او معتقد است که برای اینکه مبارزه با فساد جناحی نشود باید قانونی قدرتمند و انسان هایی کارشناس و با اخلاق وجود داشته باشند. او در اشاره به افشاگری اخیر می گوید ، این نوع اشاگری ها یک نوع عادت ایجاد می کند و به محض ایجاد بزنگاهی در جامعه واکنش فردی و انفجاری در جامعه بوجود می آورد. مسئلۀ فساد باید در میان نخبگان در قالب یک گفتمان مطرح شود. جامعه نیازمند یک مرحلۀ محلل است تا به مرحلۀ تغییر ساختار بیانجامد. او معضل فساد را در سطح افکار عمومی قابل تحلیل نمی داند و می گوید افراد عادی جامعه از اطلاعات دقیق یا نا دقیق مربوط به فساد قدرتمندان اشباع شده اند. انتظار تحلیل و راهیابی را باید از روشنفکران و انجمن های مدنی داشت.

 

گوش کنید 22 دقیقه 18 ثانیه