زمینه ها و زمانه ها – فرنگیس حبیبی
بازار نفت / علل و راهکارهای خروج از بحران
میزگرد رادیوئی با شرکت منوچهر تکین و هادی زمانی
رادیوی بین المللی فرانسه (RFI)
روزی نمی گذرد بدون آنکه خبری در بارۀ نوسانات بهای نفت و
شکسته شدن مداوم رکورد آن در رسانه ها منتشر نشود. تحلیل های کارشناسی در بارۀ علل
این افزایش بهای نفت متفاوتند. برخی بورس بازی را عامل اصلی آن تلقی میکنند و برخی
دیگر این وضعیت را ناشی از کارکرد مکانیسم بازار یعنی ناهماهنگی عرضه و تقاضا
میدانند.
این بحران جهان را به کدام سو خواهد برد؟ اقتصاد کشورهای
صنعتی از آن چه تأثیری خواهد پذیرفت؟ بالا رفتن بهای نفت چه پیامدهایی برای اقتصاد
کشورهای وارد کنندۀ کالاها و خدمات کشورهای بزرگ خواهد داشت؟
منوچهر تکین، پژوهشگر در مرکز مطالعات
جهانی انرژی در لندن، سیر بالا روندۀ بهای نفت را مربوط به چهار یا پنج سال گذشته
می داند. او می گوید که در دهۀ پایانی قرن بیست و یکم، به استثناء سال های 98 و 99
که بهای نفت پائین رفت، هر بشکه نفت حدود بیست و پنج دلار بود. رشد تقاضا در
کشورهای صنعتی به علت رونق اقتصادی و بر آمدن قدرت های اقتصادی جدید مانند هند،
شدیداً بالا رفته است.از سوی دیگر، برخی منابع نفت دچار اختلال شده اند. صادرات
نفت عراق کاهش یافته است و نا امنی در این کشور مانع رسیدگی و ترمیم تجهیزات نفتی
این کشور است. در نیجریه تنش سیاسی و در ونزوئلا، اختلافات میان چاوز و کمپانی های
نفتی باعث بروز نابسامانی هایی در روند تولید نفت شده است. برخی رویدادهای جوی،
مثل طوفان در آمریکا برای مدتی باعث کاهش تولید شده است. به نظر این پژوهشگر نفت،
بورس بازی ، و نه احتکار ، تا اندازه ای به تغییر ماهیت مبادلات و معاملات نفتی
مربوط است و نقش تعیین کننده ای بازی نمی کند.
هادی زمانی، اقتصاد دان در لندن،
افزایش بی سابقۀ بهای نفت را عاملی برای سرمایه گذاری در زمینه های دیگر انرژی از
قبیل انرژی خورشیدی ، انرژی اتمی و غیره میداند. او می گوید برخی از کارشناسان
معتقدند که افزایش بهای نفت ممکن است در برخی کشورها به رکود اقتصادی بیانجامد و
این خود عاملی برای کاهش تقاضا و در نتیجه کاهش قیمت طلای سیاه شود. او رشد منابع
نفتی را از آن جهت دشوار میداند که این منابع اغلب در مناطق تنش آلود جهان متمرکز
هستند ، مانند آفریقا و خاور میانه. لذا سرمایه گذاری برای توسعۀ این منابع به
آسانی انجام نمی شود. مشکلات ساختاری و سیاسی در این کشور ها مانع اساسی برای
تضمین امنیت جریان نفت و گسترش این صنعت است. او بسته شدن احتمالی تنگۀ هرمز را
،در راستای اقدامات غیر عقلایی، کاملاً غیر ممکن نمی داند. ولی پیامد های چنین
عملی را غیر قابل سنجش و فاجعه بار برای اقتصاد جهان ارزیابی می کند. او پیامد
افزایش بهای نفت را برای اقتصاد ایران که از مدیریت اقتصادی ضعیفی برخوردار است،
افزایش تورم و حیف و میل سرمایه هامی داند و می گوید در صورتیکه صادرات نفت ایران
قطع شود پیامد های بسیار منفی تری نسبت به دوران ملی شدن صتعت نفت بر حیات اقتصادی
کشور می گذارد. با توجه به اینکه مقیاس وابستگی ایران به نفت در آن زمان کمتر از
حال بوده است.
گوش کنید 20 دقیقه 18 ثانیه
